Warsztaty dla rodziców to cykl spotkań w bibliotece dla rodziców małych dzieci prezentujący, jak mogą wykorzystywać codzienne, domowe sytuacje do stymulowania rozwoju dzieci. Udział rodziców w warsztatach dla rodziców zwiększa szanse edukacyjne dzieci, stymuluje ich rozwój oraz podnosi umiejętności wychowawcze rodziców. Biblioteka ma szanse na wprowadzenie innowacyjnej oferty oraz zaangażowanie lokalnej społeczności w działania na rzecz najmłodszych. Zespół trenerów Fundacji Komeńskiego opracował scenariusze półtoragodzinnych warsztatów dla rodziców wraz ze wskazówkami i propozycjami aktywności do przeprowadzenia z dziećmi, jakie rodzice będą dostawać po każdym warsztacie. Tematy warsztatów, które zostały opracowane, dotyczą spraw wychowawczych, m.in. narodzin rodzeństwa, zapobiegania awanturom w sklepie, jak pomóc niejadkom, „zabawy na czekanie i nudę”, jak i za co chwalić dzieci, przygotowanie dziecka do szkoły, zabawy ruchowe, przygotowanie do czytania i inne.

Dlaczego warto:

  • Ojcowie i matki przychodzą do biblioteki na ciekawe spotkania, których tematy wynikają z wyzwań jakie stoją przed rodzicami,
  • W związku z zanikiem rodzin wielopokoleniowych i nierzadkim osamotnieniem rodziców, często nie maja oni możliwości dowiedzenia się o najprostszych sprawach, dotyczących rozwoju i wychowania swoich małych dzieci – biblioteka może być dla nich jedynym miejscem, w którym poznają ważne szczegóły niezbędne dla rozwoju i edukacji ich dzieci.
  • Do biblioteki trafiają nowe osoby, które do tej pory nie były jej czytelnikami.

Przykładowy scenariusz:

Zabawy na czekanie, czyli jak sobie radzić z nudą

Cel

  • Pokazanie rodzicom praktycznych, niewymagających wielu pomocy zabaw.
  • Uświadomienie, w jaki sposób te zabawy rozwijają potencjał dziecka i wspierają jego rozwój.
  • Poznanie sposobów pozwalających „przetrwać” chwile znudzenia lub zniecierpliwienia.

Czas trwania: 60 – 90 minut

Spis materiałów potrzebnych do warsztatu:

  • duże kartony papieru, kartki A4, flamastry, markery, nożyczki;
  • różne rzeczy, które pomogą przetrwać nudę, np.: miarki krawieckie, stolarskie, spinacze, klamerki, małe karteczki, bilety, lupa.

Warto pamiętać:

  • Wiele prostych zabaw pozwala na rozwijanie potencjału dziecka „przy okazji”.
  • Ważne jest pokazanie rodzicom, że takie zabawy nie służą tylko „zabiciu czasu”, ale pozwalają dzieciom nauczyć się wielu ważnych rzeczy w przyjemny sposób.
  • Matematyka to nie tylko liczenie i dodawanie…

Słowo wstępne dla rodziców

Czasami siedzenie w jednym miejscu nawet nam, dorosłym, sprawia trudność, a co dopiero ciekawemu świata małemu człowiekowi?

Warto wtedy zmienić pozycję i pobawić się w coś razem. Mów do dziecka i słuchaj, co ono mówi do Ciebie… Wielu rodziców przekonało się, że gry i zabawy, podczas których można jednocześnie czegoś się nauczyć, sprawiają, iż dzieci przestają się niecierpliwić podczas czekania. Podczas jazdy autobusem czy czekając w kolejce możesz przygotować dziecko do rozpoczęcia nauki czytania, liczenia, rozwijać jego wyobraźnię!

Przebieg warsztatu:

1. Rozpoczęcie

  • Powitanie rodziców, przedstawienie tematu i celu spotkania.
  • Krótka runda – każdy z rodziców odpowiada po kolei na pytania:
    • W co lubi bawić się moje dziecko?
    • Co to daje mojemu dziecku? Czego uczy się przez zabawę?

2. Kiedy dzieci się nudzą

Pytania dla całej grupy:

  • Kiedy dzieci się najbardziej nudzą? (np. gdy są chore, pada deszcz, w kolejce do lekarza, w czasie jazdy samochodem itp.).
  • Co wtedy robią rodzice? Kiedy warto organizować dzieciom czas, jakieś zajęcia, a kiedy nie?

Zapisujemy odpowiedzi na dużym arkuszu papieru.

3. Bank pomysłów

  • Dzielimy rodziców na dwa zespoły, z których każdy ma do dyspozycji dużą kartkę i markery.
  • Zadajemy pytanie: Co można robić z dziećmi, gdy na coś czekamy i się nudzimy?
  • Jedna grupa wymyśla zabawy z „pomocami”, np. siedzicie w długiej kolejce do lekarza: jak można wykorzystać to, co rodzice mają w portfelach, torbach? (np. kartka i długopis i rysujemy kamyczki po których zajączek przechodzi przez rzeczkę).
  • Druga grupa – zabawy bez „dodatkowych pomocy” – kiedy niczego nie mamy pod ręką (np. słowo gruszka kończy się na A – podaj słowo zaczynające się od A…)
  • Po 5-10 minutach grupy prezentują, co wymyśliły.

4. Koszyk skarbów:

  • W trzyosobowych grupach uczestnicy przygotowują rysunkową listę rzeczy, które warto nosić w torbie, gdy się wychodzi, wyjeżdża z dzieckiem?
  • Grupy prezentują swoje „listy”. Dyskusja na forum.

5. Propozycje zabaw

Przedstawiamy pomysły zabaw z dziećmi (należy wcześniej przygotować odpowiednie materiały). Rodzice mogą prezentować w parach zaproponowane zabawy.

  • Dokończ rysunek… Na małych karteczkach (np. wielkości biletu) są narysowane różne figury geometryczne (po jednej na kartce). Dzieci dorysowują wymyślone elementy, tak aby powstał rysunek.
  • Harmonijka… Składamy kartkę w harmonijkę – na jednym złożonym kawałku rysuje dziecko, a na następnym złożonym brzegu – rodzic. Potem rozkładają kartkę i patrzą, co z tego powstało.
  • Opowiadanie… Rodzic rozpoczyna opowiadanie historyjki. Następne zdanie wymyśla dziecko, potem znowu rodzic i tak na zmianę.
  • Dziecięce masażyki… Rysowanie historyjek/literek/kształtów palcem na plecach lub na dłoni dziecka.
  • Zabawy paluszkowe… Rodzice mogą podać przykłady z własnego dzieciństwa,
  • Wyliczanki… np.: Sroczka kaszkę warzyła,
    Dzieci swoje karmiła.
    Temu dała na łyżeczce,
    Temu dała na miseczce,
    Temu dała na spodeczku,
    A dla tego nic nie miała,
    Frrr… po więcej poleciała.
  • Łańcuszek… Można go zrobić z biletów lub małych karteczek połączonych spinaczami.
  • Centymetr krawiecki… Mierzenie jak długą rękę ma dziecko, a jak długą tata.
  • Próby odwzorowywania cyfr z centymetra.
  • Długość… Mierzenie czegoś (np.: krzesła) tym, co się ma pod ręką: wstążką, sznurkiem, długością przedramienia; ile stóp się zmieści od początku korytarza do końca.

6. Rozdanie i omówienie materiału dla rodziców.

Wykorzystaj czas spędzony w kolejce lub podróży – zaproponuj dziecku różne zabawy matematyczne, słowne i ruchowe.

  • Liczenie.
    • Zadawajcie sobie nawzajem pytania, takie jak:
      • Ile widzisz ciężarówek?
      • Ile osób stoi przed nami w kolejce?
      • Ile osób zostanie, gdy pierwsza w kolejce odejdzie od kasy? .
  • Kolejność i wzory.
    • Zwracaj na to uwagę dziecka: Wygląda na to, że jesteśmy drudzy w kolejce!.
    • Szukajcie wspólnie nieskomplikowanych wzorów lub powtarzających się motywów, takich jak np.: układ kolorów na kaflach podłogi lub rytm, w jakim chodzimy.
  • Klasyfikacja. To sortowanie przedmiotów według ich cech.
    • Zorganizuj grę, podczas której Ty i Twoje dziecko będziecie sortować różne rzeczy, np. monety lub wypraną bieliznę.
    • Możesz też zaproponować: Teraz szukamy osób w czapkach i kapeluszach lub: Ja będę szukać samochodów ciężarowych, a Ty szukaj osobowych.
  • Rozmieszczenie obiektów w przestrzeni.
    • Wspólnie możecie „polować” na kształty: kwadraty, trójkąty, prostokąty i koła.
    • Używaj słów, takich jak: na, pod i w środku, gdy opisujesz dany przedmiot.
    • Rysowanie kształtów palcem w powietrzu może być również zabawnym sposobem spędzania czasu.
  • Szacowanie i przewidywanie.
    • Dzieci lubią zgadywać i robić różnego rodzaju założenia: „Czy wyższy będzie stosik z pięciu groszy czy z pięciu monet pięciozłotowych?, Skąd wiesz? Najpierw zgadnij, a potem sprawdź, czy byłeś blisko prawdy.
  • Pojęcie miar i czasu.
    • Zastanówcie się wspólnie, w jaki sposób można dokonywać różnych pomiarów:
      • Ile rąk zmieści się na wysokości stolika?
      • Co jest cięższe – Twoja kurtka czy Twój but?
      • W odległości ilu kroków od nas znajduje się ten samochód?
    • Twoje dziecko może polubić gry na czas:
      • Ile razy możesz policzyć do 10, zanim będziemy pierwsi w kolejce?
      • Jak długo możesz ustać na jednej nodze?
  • Zabawy słowami:
    • Mów do dziecka i słuchaj, co ono mówi do Ciebie. Dzieci muszą nauczyć się posługiwać mową.
    • Podczas czekania możesz zapytać dziecko: O czym myślisz? Dziecko ucieszy się, że interesujesz się tym, o czym ono myśli, i tym, co robi.
    • Cała rodzina może wspólnie wymyślać jakieś historyjki. Niech jedno z Was wymyśli początek, a potem kolejno możecie dodawać dalsze fragmenty, aż dotrzecie do zakończenia. Opowiadanie sobie nawzajem historyjek już Wam znanych oraz recytowanie ulubionych wierszyków może być również ciekawą i przyjemną zabawą.
  • Przytulanie i zabawy ruchowe to bardzo korzystna forma aktywności fizycznej.
    • Zaproponuj dziecku zabawę w udawanie zwierzątek podczas takich przytulanek.
    • Kamień, nożyce, papier, Koci, koci łapki – to gry, podczas których dzieci mogą poruszać się, nawet gdy znajdują się na niewielkiej przestrzeni. Można też grać w łapki, klaskać i śpiewać piosenki, poruszając się w rytm znanej melodii.
    • Można bawić się w udawanie zwierząt i wyciągać szyję tak, jak żyrafa, lub naśladować żółwia, przyciągając głowę i ramiona do tułowia.
    • Naśladujcie siebie nawzajem. Podczas tej zabawy trzeba stanąć naprzeciwko siebie. Jeżeli dziecko zaczyna grę, to ono pierwsze wykonuje różne ruchy stosownie do wielkości przestrzeni, w której się znajdujecie. Może poruszać rękami, robić różne miny, śmiesznie chodzić. Twoim zadaniem będzie naśladowanie jego ruchów tak, jakbyś był jego lustrzanym odbiciem.

Opracowano na podstawie: Illinois State Board of Education – Illinois Early Learning Project

7. Podsumowanie spotkania i zebranie opinii rodziców.

  • Krótkie przypomnienie treści warsztatu.
  • Ćwiczenie końcowe: Co mi się podobało, czego się nauczyłem? (runda).

Opracowała: Gracjana Woźniak

 

Przykłady zrealizowanych pomysłów znajdziesz rozdziale „Dobre praktyki”.